Veraset ilamı nedir?
Veraset ilamı ya da mirasçılık belgesi, ölen kişinin kimlerin mirasçısı olduğunu ve her mirasçının miras payını gösteren resmi belgedir. Bankalar, tapu müdürlükleri, noterler ve SGK, mirasla ilgili her işlemde bu belgeyi ister. Belge yalnızca mirasçıları ve paylarını gösterir; malların listesi belgede yer almaz.
Noterden mi, mahkemeden mi?
Çekişmesiz ve yabancılık unsuru taşımayan durumlarda mirasçılık belgesi herhangi bir noterden alınabilir. Noter, nüfus kayıtlarını sistem üzerinden inceleyerek belgeyi genellikle aynı gün düzenler.
Şu durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurman gerekir:
- Mirasçılardan biri ya da ölen kişi yabancı uyrukluysa veya kayıtlarda yabancılık unsuru varsa
- Nüfus kayıtlarında eksiklik ya da çelişki varsa
- Vasiyetname nedeniyle paylar değişiyorsa ve durum noterce tespit edilemiyorsa
- Noter herhangi bir nedenle belge düzenleyemeyeceğini bildirirse
Noterden alma adımları
- Mirasçılardan biri (tek başına yeterlidir) kimliğiyle herhangi bir notere gider.
- Ölen kişinin T.C. kimlik numarasını ve gerekirse ölüm tarihini bildirir.
- Noter nüfus kayıtlarını inceler, mirasçıları ve paylarını belirler.
- Ücret Noterlik Ücret Tarifesi'ne göre ödenir ve belge teslim alınır. Birden fazla kuruma vereceksen birkaç onaylı örnek iste.
Mahkemeden alma adımları
- Sulh hukuk mahkemesine hitaben dilekçe hazırlanır; mirasçılardan biri başvurabilir.
- Ölen kişinin kimlik bilgileri ve varsa diğer belgeler eklenir.
- Harç ve gider avansı yatırılır, dilekçe adliyedeki tevzi bürosuna verilir.
- Mahkeme nüfus kayıtlarını getirtir, gerekirse duruşma yapar ve kararı verir.
Belgeyi aldıktan sonra yapılacaklar
- Veraset ve intikal vergisi: Ölüm Türkiye'de gerçekleştiyse mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde vergi dairesine beyanname verir. Hiçbir mal yoksa ya da tutar istisna sınırının altındaysa bile beyan gerekip gerekmediğini vergi dairesine sor.
- Banka hesapları: Bankalar, mirasçılık belgesi ve vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısıyla hesabı mirasçılara öder.
- Tapu ve araç: Taşınmazlar tapu müdürlüğünde, araçlar noterde mirasçılar adına intikal ettirilir.
- Mirası reddetme: Ölenin borçları malından fazlaysa, mirası reddetmek için ölümü öğrendiğin tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurabilirsin.
Yasal mirasçılar kimlerdir?
Vasiyetname yoksa miras Türk Medeni Kanunu'ndaki yasal sıraya göre paylaşılır. Birinci derecede mirasçılar ölenin altsoyudur: çocukları, çocuklarından önce ölmüş olanların yerine onların çocukları. Altsoy yoksa miras anne ve babaya, onlar ölmüşse onların altsoyuna, yani kardeşlere geçer. Sağ kalan eş her durumda mirasçıdır; ancak payı birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: altsoyla birlikte mirasın dörtte biri, anne baba zümresiyle birlikte yarısı, büyükanne-büyükbaba zümresiyle birlikte dörtte üçü eşe düşer. Bu zümreler de yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Sık karşılaşılan durumlar
- Evlat edinilen çocuk: Evlat edinen ebeveynin mirasçısıdır.
- Evlilik dışı çocuk: Babalığı tanıma ya da mahkeme kararıyla kurulmuşsa babasının mirasçısıdır.
- Boşanmış eş: Boşanma kesinleştiyse mirasçı değildir.
- Mirasçılardan biri yurt dışında: Belge noterden alınabiliyorsa sorun yoktur; yabancı uyruk varsa mahkeme yolu gerekir.
Mirasçılık belgesindeki paylarda bir hata olduğunu düşünüyorsan, belgenin iptali ve yeniden düzenlenmesi için sulh hukuk mahkemesine başvurabilirsin.