Kimler vasiyet edebilir?
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş herkes vasiyetname yapabilir. Vasiyetname tek taraflıdır; istediğin zaman değiştirebilir ya da iptal edebilirsin. Yeni bir vasiyetname yaptığında, eskisiyle çelişen hükümler yenisine göre uygulanır.
Vasiyetname türleri
Resmi vasiyetname
Noter, sulh hâkimi ya da kanunla yetkilendirilmiş bir görevli önünde iki tanık katılımıyla yapılır. Vasiyetçi isteğini görevliye bildirir, görevli metni yazar, vasiyetçi okur ve imzalar; tanıklar da vasiyetçinin metni kendi iradesiyle imzaladığını onaylar. En güvenli türdür, çünkü hem şekil hatası riski azdır hem de belgenin bir örneği noterde saklanır.
El yazılı vasiyetname
Baştan sona vasiyetçinin kendi el yazısıyla yazılmalı, yapıldığı gün, ay ve yıl belirtilmeli ve imzalanmalıdır. Bilgisayarda yazılıp imzalanan metin el yazılı vasiyetname sayılmaz. Belgeyi notere, sulh hâkimine ya da güvendiğin birine saklaması için verebilirsin. Bulunmazsa uygulanamayacağı için saklama yerini bir yakınına bildirmek önemlidir.
Sözlü vasiyetname
Yakın ölüm tehlikesi, salgın hastalık ya da savaş gibi olağanüstü durumlarda, iki tanığa sözlü olarak yapılır. Bu durumlar ortadan kalktıktan sonra bir ay geçince hükümsüz olur.
Saklı pay: tamamını istediğine bırakabilir misin?
Hayır. Kanun bazı mirasçılara "saklı pay" tanır ve vasiyetle bu paylar ortadan kaldırılamaz. Saklı paylı mirasçılar altsoy (çocuklar, torunlar), anne baba ve sağ kalan eştir. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısı, anne ve babanın her biri için dörtte biridir. Sağ kalan eş, altsoy ya da anne baba ile birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer durumlarda dörtte üçü saklıdır. Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payı aşan vasiyet otomatik olarak geçersiz olmaz, ama zarar gören mirasçı tenkis davası açabilir.
Vasiyetname hazırlarken dikkat edilecekler
- Mal ve hakları açıkça tanımla: tapu bilgisi, banka adı, araç plakası gibi.
- Mirasçıları ad, soyad ve mümkünse T.C. kimlik numarasıyla yaz.
- İstersen bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilirsin.
- Belirsiz ifadeler ("uygun gördüğü kadar" gibi) anlaşmazlığa yol açar.
- Durumun değişirse (evlilik, boşanma, yeni çocuk) vasiyetnameni gözden geçir.
Ölümden sonra ne olur?
Vasiyetnameyi bulan kişi onu gecikmeden sulh hukuk mahkemesine teslim etmekle yükümlüdür. Mahkeme vasiyetnameyi açar, ilgililere okur ve tebliğ eder. İtiraz ve iptal davaları için kanunda süreler vardır; bu aşamada bir avukattan destek almak faydalı olur.
Vasiyet dışında başka yollar
Malvarlığını sağlığında paylaştırmak isteyenler bazen vasiyet yerine bağış (hibe) ya da ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi yollara başvurur. Bağış, mülkiyeti hemen devreder; vasiyet ise ancak ölümden sonra hüküm doğurur. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bir kişi diğerine ömür boyu bakmayı üstlenir, karşılığında malvarlığı ya da bir kısmı devredilir; bu sözleşme resmi şekilde yapılır. Miras sözleşmesi ise vasiyetten farklı olarak iki taraflıdır ve tek taraflı olarak geri alınamaz. Hangi yolun uygun olduğu, ailenin yapısına ve amacına göre değişir.
Kontrol listesi
- Malvarlığının güncel listesini çıkar: taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, hisse senetleri, bireysel emeklilik.
- Saklı paylı mirasçılarını belirle ve paylarını hesapla.
- Vasiyetinin saklı payları ihlal edip etmediğini kontrol et.
- Vasiyeti yerine getirecek güvendiğin bir kişiyi düşün.
- Vasiyetnamenin nerede saklandığını en az bir kişiye söyle.
- Beş yılda bir ya da önemli bir yaşam olayından sonra vasiyetnameni gözden geçir.