Irk seçmeden önce kendine sor
- Evin apartman dairesi mi, bahçeli mi?
- Günde kaç saat yürüyüş ve oyun için vakit ayırabilirsin?
- Evde küçük çocuk ya da başka hayvan var mı?
- Tüy dökülmesi ve düzenli tıraş masrafı senin için sorun mu?
- Daha önce köpek bakıp eğittin mi?
Aynı ırkta bile her köpeğin karakteri farklıdır. Tablo genel eğilimleri gösterir.
Türkiye'de yaygın 15 köpek ırkı
| Irk | Boy | Karakter | Bakım ihtiyacı |
|---|---|---|---|
| Kangal | Çok büyük | Koruyucu, sakin, sahibine bağlı, bağımsız düşünür | Geniş alan ve deneyimli sahip ister; tüy bakımı orta |
| Akbaş | Çok büyük | Sürü koruyucu, uyanık, yabancıya mesafeli | Bahçe ve iş ister; mevsimsel yoğun tüy dökümü |
| Golden Retriever | Büyük | Uysal, insan canlısı, çocuklarla uyumlu | Bol egzersiz; sık tarama, yoğun tüy dökümü |
| Labrador Retriever | Büyük | Neşeli, enerjik, kolay eğitilir | Bol egzersiz; kilo almaya yatkın, öğün kontrolü |
| Alman Çoban Köpeği | Büyük | Zeki, sadık, koruyucu, çalışkan | Günlük eğitim ve hareket; yoğun tüy dökümü |
| Sibirya Kurdu (Husky) | Orta-büyük | Çok enerjik, sosyal, inatçı olabilir | Uzun yürüyüş; sıcağa dayanıksız, yoğun tüy dökümü |
| Rottweiler | Büyük | Güçlü, koruyucu, sahibine bağlı | Erken sosyalleşme ve tutarlı eğitim şart |
| Doberman | Büyük | Zeki, atletik, koruyucu | Yüksek egzersiz; kısa tüy, kolay bakım |
| Border Collie | Orta | Çok zeki, çalışkan, hareketli | Günlük zihinsel ve fiziksel iş; boş kalınca sıkılır |
| Beagle | Küçük-orta | Meraklı, neşeli, koku takipçisi | Tasmasız gezdirmek risklidir; orta egzersiz |
| Cocker Spaniel | Küçük-orta | Sevecen, oyuncu | Düzenli tıraş, kulak temizliği önemli |
| Fransız Bulldog | Küçük | Sakin, sevecen, apartmana uygun | Basık burun: sıcakta ve yoğun egzersizde solunum sıkıntısı riski |
| Pug | Küçük | Uysal, insan canlısı | Basık burun ve yüz kıvrımları temizliği; kilo kontrolü |
| Pomeranian | Çok küçük | Canlı, uyanık, havlamaya yatkın | Yoğun tüy, sık tarama; diş bakımı |
| Kaniş (Poodle) | Toy, mini ya da standart | Çok zeki, kolay eğitilir | Az tüy döker ama düzenli tıraş gerekir |
Boy ölçüsü yaklaşık sınıflamadır. Çok büyük ırklar yetişkinlikte çoğu zaman 50 kg'ı geçer, çok küçük ırklar birkaç kilodur.
Yerli ırklar hakkında
Kangal ve Akbaş, Anadolu'da yüzyıllardır sürüleri kurt ve diğer yırtıcılardan korumak için yetiştirilen çoban köpekleridir. Güçlü bir koruma içgüdüleri vardır. Apartman yaşamı ve uzun süre yalnız kalmak bu ırklar için uygun değildir. Eğitimleri sabır ve tutarlılık ister.
Bakımın temel adımları
- Sahiplenir sahiplenmez veteriner muayenesi, aşı ve parazit programı başlat.
- Köpeğini mikroçiple kimliklendirip kayıt ettir; bu Türkiye'de sahipli köpekler için zorunludur.
- Yavru dönemde insanlar, sesler ve diğer köpeklerle kontrollü sosyalleşme sağla.
- Irkın enerjisine uygun günlük yürüyüş ve oyun ayarla.
- Tüy, tırnak, kulak ve diş bakımını rutine bağla.
Yasal not
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, saldırganlık riski nedeniyle bazı ırkların (ör. Pit Bull Terrier, Japon Tosa, Dogo Argentino, Fila Brasileiro) üretimini, satışını ve sahiplenilmesini yasaklar ya da sıkı kurallara bağlar. Bir ırkı almadan önce güncel mevzuatı Tarım ve Orman Bakanlığı sayfasından kontrol et. Ayrıca satın almak yerine barınaklardan ve belediyelerden sahiplenmeyi düşünebilirsin.
Melez köpekler de harika dostlardır
Belediye barınaklarında ve sokakta yaşayan köpeklerin çoğu melezdir. Melez köpekler genellikle sağlam yapılıdır ve bazı ırklara özgü kalıtsal hastalıklara daha az yatkın olabilir. Barınaktan yetişkin bir köpek sahiplenirsen karakterini önceden görme şansın olur. Sahiplenmeden önce barınak görevlisinden köpeğin enerji düzeyi, çocuklarla ve diğer hayvanlarla uyumu hakkında bilgi iste.