Bilmece Nedir?
Bilmece, cevabı bir nesne, hayvan, bitki ya da doğa olayı olan, çoğu zaman uyaklı ve ritimli bir sorudur. Eskiden kış gecelerinde, köy odalarında ve aile sofralarında bilmece sorulurdu. Bilmece çocuğun düşünme, benzetme yapma ve dikkat becerisini geliştirir. Halk ürünü oldukları için aynı bilmecenin farklı söylenişleri olabilir.
Bilmeceler
Ev ve Eşya
- Dişi var, ağzı yok; saç taramaya yarar.
- Gözü var, görmez; ipliği içinden geçer.
- Kolları var, eli yok; yakası var, başı yok.
- Yaprağı var, ağaç değil; sırtı var, hayvan değil.
- Dört ayağı var, yürüyemez; üstünde yemek yenir.
- Boynu var, başı yok; içine su dolar.
- Ağzı yok, dili yok; uzak yerlerden haber getirir.
- Gündüz boş durur, gece içi dolar.
- Akrebi var sokmaz, yelkovanı var uçmaz.
- Yandıkça kısalır, ağladıkça erir.
Meyve, Sebze ve Yiyecek
- Çarşıdan aldım bir tane, eve geldim bin tane.
- Dışı yeşil, içi kırmızı; çekirdekleri kapkara.
- Kat kat kabuğu var, soyarken ağlatır.
- Tepesi püsküllü, içi inci dolu.
- Bir küçük fıçıcık, içinde iki türlü turşucuk.
- Yerin altında turuncu bir parmak; tavşan onu çok sever.
- Yeşil kutu içinde, sıra sıra boncuk.
Doğa ve Gökyüzü
- Kanadı yok, uçar; gözü yok, ağlar.
- Elsiz ayaksız kapı açar, ağaçları sallar.
- Ak koyun gelir, kara koyun gider.
- Ben giderim, o da gider; ben dururum, o da durur.
- Suya düşer, ıslanmaz.
- Gündüz kaybolur, gece gökte yanar; sayısını kimse bilmez.
- Gökten iner, beyaz örtü serer; güneş çıkınca kaybolur.
- Gökyüzünde yedi renkli bir köprü; yağmurdan sonra kurulur.
Hayvanlar ve İnsan
- Altı tahta, üstü tahta; içinde yavaş yürüyen bir can.
- Sabah dört ayaklı, öğlen iki ayaklı, akşam üç ayaklı.
- İki kardeş yan yana durur, aralarında bir tepe var; birbirlerini hiç göremezler.
- Biz biz idik, otuz iki kız idik; aramızda bir kırmızı yılan.
- Evini sırtında taşır, yağmurda çıkar gezer.
- Uçar ama kuş değil; çiçekten çiçeğe konar, bal yapar.
- Gece uyumaz, sabah olunca öter, herkesi uyandırır.
Bilmece Oyunu Nasıl Oynanır?
- Bir kişi bilmeceyi sorar, diğerleri sırayla tahmin eder.
- Bilen bir puan alır ve bir sonraki bilmeceyi o sorar.
- Kimse bilemezse soran bir ipucu daha verir.
- Oyunun sonunda herkes kendi uydurduğu bir bilmeceyi sorar.
Bilmece sorarken cevabı hemen söyleme. Çocuk takılırsa "Evde mi bulunur, dışarıda mı?", "Yenir mi?" gibi evet-hayır soruları sormasına izin ver. Bu, düşünme yolunu adım adım kurmasını sağlar.
Cevaplar
Ev ve eşya: 1. Tarak, 2. İğne, 3. Gömlek, 4. Kitap, 5. Masa, 6. Şişe, 7. Mektup, 8. Yatak, 9. Saat, 10. Mum.
Meyve, sebze ve yiyecek: 11. Nar, 12. Karpuz, 13. Soğan, 14. Mısır, 15. Yumurta (ak ve sarı), 16. Havuç, 17. Bezelye.
Doğa ve gökyüzü: 18. Bulut, 19. Rüzgâr, 20. Gündüz ve gece, 21. Gölge, 22. Gölge, 23. Yıldızlar, 24. Kar, 25. Gökkuşağı.
Hayvanlar ve insan: 26. Kaplumbağa, 27. İnsan (bebekken emekler, büyüyünce yürür, yaşlanınca bastonla yürür), 28. Gözler (aradaki tepe burundur), 29. Dişler ve dil, 30. Salyangoz, 31. Arı, 32. Horoz.