Nasreddin Hoca Kimdir?
Nasreddin Hoca'nın 13. yüzyılda yaşadığı kabul edilir. Sivrihisar'da doğduğu, Akşehir'de yaşayıp orada öldüğü anlatılır. Türbesi bugün Akşehir'dedir. Fıkralarında eşeği, karısı, komşuları ve kadı sık sık karşımıza çıkar. Fıkraların çoğu bir haksızlığı, açgözlülüğü ya da kibri ince bir şekilde eleştirir.
En Bilinen Fıkralar
1. Ye Kürküm Ye
Hoca bir düğüne eski giysileriyle gider, kimse yüzüne bakmaz. Eve dönüp kürkünü giyer ve geri gelir. Bu kez onu baş köşeye oturturlar. Yemek gelince Hoca kürkünün yenini çorbaya sokar: "Ye kürküm ye, bu ikram sana." Ders: İnsana kıyafetine göre değer vermek yanlıştır.
2. Kazan Doğurdu
Hoca komşusundan bir kazan ödünç alır, geri verirken içine küçük bir tencere koyar: "Kazanın doğurdu." Komşu sevinir. Bir dahaki sefer Hoca kazanı geri getirmez: "Kazan öldü." Komşu "Kazan ölür mü?" deyince Hoca cevap verir: "Doğurduğuna inandın da öldüğüne neden inanmıyorsun?" Ders: İşine gelene inanıp gelmeyeni reddetmek tutarsızlıktır.
3. Göle Maya Çalmak
Hoca göl kenarında suya yoğurt mayası katarken görenler sorar: "Hiç göl maya tutar mı?" Hoca: "Ya tutarsa!" Ders: İmkânsız görünen bir umut bile insanı harekete geçirebilir; ama boş hayal de olabilir.
4. Yorgan Gitti, Kavga Bitti
Gece sokakta kavga çıkar. Hoca yorganına sarınıp bakmaya gider. Kavgacılar yorganı kapıp kaçar. Karısı "Kavga neymiş?" diye sorunca Hoca: "Yorganın üzerineymiş. Yorgan gitti, kavga bitti." Ders: Seni ilgilendirmeyen kavgaya karışırsan zarar görebilirsin.
5. Sen de Haklısın
Kadılık yapan Hoca birinci tarafı dinler, "Haklısın" der. İkinci tarafı dinler, ona da "Haklısın" der. Karısı "İkisi birden haklı olur mu?" deyince Hoca: "Sen de haklısın." Ders: Herkesi memnun etmeye çalışan doğru karar veremez.
6. Dünyanın Merkezi
Biri sorar: "Dünyanın merkezi neresi?" Hoca eşeğinin ön ayağını gösterir: "Tam burası. İnanmazsan ölç." Ders: Kimsenin ölçemeyeceği bir soruya verilen her cevap aynı derecede iddialıdır.
7. Eşeğe Ters Binmek
Hoca eşeğe ters biner. Sebebini sorana şöyle der: "Öne dönsem sizlere sırtımı dönmüş olurum, siz önden yürüseniz bana sırtınızı dönersiniz. Böylesi hepimize saygı." Ders: Bir işin herkesin bilmediği bir gerekçesi olabilir.
8. Parayı Veren Düdüğü Çalar
Hoca pazara gidecek. Çocuklar düdük ısmarlar ama sadece biri parasını verir. Hoca dönüşte tek düdük getirir ve onu parayı veren çocuğa uzatır: "Parayı veren düdüğü çalar." Ders: Emek ve katkı vermeden karşılık beklenmez.
9. Kokuya Karşılık Ses
Fakir biri aşçının kazanından çıkan buharın üstünde ekmeğini tutar. Aşçı ücret ister. Hoca adamın kesesindeki paraları şıngırdatır: "Yemeğin kokusunu aldı, sen de paranın sesini al." Ders: Hak, karşılığı kadar istenir.
10. Bilenler Bilmeyenlere Anlatsın
Hoca kürsüye çıkar: "Ne anlatacağımı biliyor musunuz?" Bilmiyoruz derler, "Bilmeyene ne anlatayım" deyip iner. Ertesi gün biliyoruz derler: "Biliyorsanız ne anlatayım." Üçüncü gün yarısı bilir yarısı bilmez der: "O hâlde bilenler bilmeyenlere anlatsın." Ders: Bilgiyi paylaşmak herkesin işidir.
11. Eşek Evde Yok
Komşu eşeğini ödünç ister, Hoca "Eşek evde yok" der. Tam o sırada ahırdan eşek anırır. Hoca kızar: "Sen benim sözüme mi inanırsın, eşeğin sesine mi?" Ders: Yalan, gerçeğin karşısında uzun dayanmaz.
12. İyi ki Üstünde Değildim
Hoca'nın eşeği kaybolur. Hoca şükreder. Nedenini sorarlar: "İyi ki üstünde değildim, yoksa ben de kaybolurdum." Ders: Kötü bir olayda bile daha kötüsünden kurtulmuş olabilirsin.
13. Ay Kuyuya Düştü
Hoca kuyuda Ay'ın yansımasını görür, Ay düştü sanıp kuyuya kanca sarkıtır. Kanca bir taşa takılır, çekerken sırtüstü düşer ve gökte Ay'ı görür: "Çok şükür, Ay'ı yerine taktım." Ders: Görüntü ile gerçeği karıştırmamak gerekir.
14. Ağaca Pabuçla Çıkmak
Hoca ağaca çıkarken pabuçlarını beline sokar. Çocuklar "Ağaçta pabucu ne yapacaksın?" diye güler. Hoca: "Belli olmaz, belki oradan da bir yol çıkar." Ders: Hazırlıklı olmak her zaman işe yarar.
Fıkraları Çocuğuna Nasıl Anlatırsın?
- Her gün bir fıkra seç, sonunda "Hoca burada ne anlatmak istedi?" diye sor.
- Fıkrayı canlandırın: biri Hoca, biri komşu olsun.
- Dersi bir cümleyle deftere yazmasını iste.