1. Araç bilgilerini al ve sorgula
Satıcıdan aracın plakasını ve şasi numarasını iste. Bu iki bilgiyle pazarlığa başlamadan önce önemli sorgulamaları yapabilirsin.
- Hasar kaydı (TRAMER): Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin kayıtları üzerinden aracın geçmiş hasar kayıtlarını sorgulayabilirsin. e-Devlet'teki araç hasar sorgulaması ya da SBM'nin SMS hizmeti bu iş için kullanılır. Kayıtta hasar tarihleri ve sigortanın ödediği tutarlar görünür.
- Kilometre geçmişi: e-Devlet'te TÜVTÜRK muayene kayıtlarından aracın muayene sırasında ölçülen kilometrelerini görebilirsin. Kilometre bir muayeneden diğerine düşmüşse dikkat.
- Haciz, rehin ve yakalama: Aracın üzerinde haciz, rehin ya da yakalama kararı olup olmadığını noterde, e-Devlet'te ya da ilgili sorgulama hizmetlerinde kontrol et. Rehinli ya da hacizli araç satışı zorlaşır veya engellenir.
- Borçlar: MTV borcu ve trafik cezaları noter satışında kontrol edilir; yine de önceden sormak pazarlığı netleştirir.
Hasar kaydı olmayan bir aracın hiç hasar görmediği anlamına gelmez. Sigortaya yansımadan yaptırılan onarımlar kayıtta görünmez. Bu yüzden ekspertiz şarttır.
2. Kendin kontrol et ve test sürüşü yap
- Aracı gün ışığında incele. Kaporta parçaları arasındaki boşlukların eşit olup olmadığına, boya tonu farklarına bak.
- Lastiklerin eşit aşınıp aşınmadığını kontrol et. Düzensiz aşınma rot ve süspansiyon sorununa işaret edebilir.
- Motoru soğukken çalıştır. Gösterge panelinde uyarı lambası kalıyor mu bak.
- Test sürüşünde fren, vites geçişleri, direksiyonun bir tarafa çekmesi ve süspansiyon seslerine dikkat et.
- Ruhsattaki şasi ve motor numarasının araçtakiyle aynı olduğunu kontrol et.
3. Ekspertiz yaptır
Ekspertiz, aracın bağımsız bir merkezde detaylı incelenmesidir. Genelde şunlara bakılır:
- Kaporta ve boya: Hangi parçalar boyalı, hangileri değişmiş; boya kalınlığı ölçümü.
- Şasi ve podye: Ağır kaza izi olup olmadığı.
- Motor ve şanzıman: Kompresyon, yağ kaçağı, arıza kodları.
- Yürüyen aksam: Fren, süspansiyon, rot ve amortisör durumu.
- Elektronik: Arıza tespit cihazıyla hata kayıtları.
Ekspertiz merkezini kendin seç. Satıcının yönlendirdiği merkez yerine bağımsız, bilinen bir merkeze götürmek daha güvenlidir. Rapor yazılı olmalı ve aracın plakası ile şasi numarasını içermelidir.
4. Noterde satış
Türkiye'de ikinci el araç satışı noterde yapılır. Elden yapılan ve noterde tescil edilmeyen satış geçerli değildir.
- Alıcı ve satıcı kimlikleriyle notere gider. Satıcı aracın ruhsatını getirir.
- Noter aracın borç, haciz ve rehin durumunu sistemden kontrol eder.
- Aracın geçerli zorunlu trafik sigortası yoksa alıcının satıştan önce yaptırması gerekir. Noter bunu sorgular.
- Ödeme için noterlerde sunulan güvenli ödeme sistemi kullanılabilir. Bu sistemde para, tescil tamamlandığında satıcıya geçer; böylece iki taraf da korunur.
- Satış sözleşmesi imzalanır ve araç alıcı adına tescil edilir. Yeni ruhsat, alıcının adresine gönderilir ya da noterden teslim edilir.
Noter satış ücreti ve harçlar her yıl yeniden belirlenir. Güncel tutarı noterden ya da Türkiye Noterler Birliği'nin sitesinden öğrenebilirsin.
5. Satıştan sonra
- Kasko yaptırmak istiyorsan satıştan hemen sonra yaptır.
- Önceki sahibin HGS etiketini söktür ve kendi adına yeni etiket al.
- Aracın muayene bitiş tarihini kontrol et.
- Satış yılının MTV'si kanuna göre satıcıya aittir; sen izleyen yıldan itibaren ödersin.
Dolandırıcılığa karşı dikkat: piyasanın çok altında fiyat, aracı görmeden kapora isteyen satıcı ve noter dışında elden para teslimi en sık rastlanan tuzaklardır. Aracı görmeden ve noterde işlem yapmadan para gönderme.