Tapu harcı nedir?
Tapu harcı, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre taşınmazın satışı, bağışı ya da başka bir yolla el değiştirmesinde alınan vergi niteliğinde bir bedeldir. Satışlarda harç, beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanır ve kanunen hem alıcıdan hem de satıcıdan ayrı ayrı alınır. Taraflar kendi aralarında harcın tamamını birinin ödemesi konusunda anlaşabilir; ancak bu anlaşma vergi dairesine karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Harç oranı ve döner sermaye bedeli yıllara göre değişebildiği için güncel rakamı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün duyurularından ya da tapu harcı hesaplama aracından kontrol et.
Beyan değeri kuralı
Tapuda beyan edeceğin satış bedeli gerçek bedel olmalıdır. Bu bedel, taşınmazın belediyedeki emlak vergisi değerinden düşük olamaz. Gerçek satış bedelini düşük göstermek vergi ziyaı cezasına yol açabilir ve ileride bir uyuşmazlıkta alıcıyı zor durumda bırakır. Konut kredisiyle alınan evlerde banka ekspertiz değeri de dikkate alınır.
Ödeme ne zaman ve nasıl yapılır?
- Başvuru: Satış başvurusu Web Tapu, Alo 181 hattı ya da tapu müdürlüğü üzerinden yapılır; işlem için randevu verilir.
- Harç hesaplanır: Tapu müdürlüğü beyan bedeline göre harç ve döner sermaye bedelini hesaplar ve sana bir referans numarası iletir.
- Ödeme yapılır: Harç; anlaşmalı bankaların şubeleri, internet ve mobil bankacılık, Web Tapu ya da e-Devlet üzerinden referans numarasıyla ödenebilir. Döner sermaye bedeli de aynı şekilde yatırılır.
- İmza: Ödemeler sisteme düştükten sonra randevu günü taraflar tapu müdürlüğünde fotoğraflarını çektirir ve imzalarını atar; yeni tapu senedi düzenlenir.
Harçtan muafiyetler ve özel durumlar
- Miras yoluyla intikallerde satış harcı yerine farklı kurallar uygulanır; veraset ve intikal vergisi ayrıca beyan edilir.
- Bazı yeni konut alımlarında ya da kooperatif işlemlerinde özel düzenlemeler bulunabilir; yürürlükteki muafiyetleri tapu müdürlüğüne sor.
- Bağış (hibe) işlemlerinde harç beyan değeri üzerinden alınır; bağışı alan kişi ayrıca veraset ve intikal vergisi beyannamesi verir.
Dikkat edilecekler
- Harcı yalnızca resmi kanallara ve tapu müdürlüğünün verdiği referans numarasıyla öde. Aracıya nakit verme.
- Ödeme dekontlarını sakla; ileride emlak vergisi ve satış kazancı hesaplarında işine yarar.
- Kat irtifakı, ipotek ya da şerh varsa satış öncesinde tapu kaydını mutlaka incele.
- Satıcı, satıştan önce taşınmazın emlak vergisi borcunu kapatmalıdır; belediyeden borcu yoktur yazısı istenebilir.
Satış günü kontrol listesi
- Alıcı ve satıcının geçerli kimlik kartları (vekil varsa vekaletnamenin aslı)
- Harç ve döner sermaye ödemelerinin sisteme düştüğünü gösteren bilgi
- Konutlarda zorunlu deprem sigortası (DASK) poliçesi
- Bazı işlemlerde belediyeden alınan emlak vergisi değeri yazısı
- Kredili alımlarda bankanın ipotek işlemleri için gereken belgeler
- Yabancı uyruklu taraf varsa tercüman
Ödeme güvenliği
Satış bedelinin ödenmesi tapu harcından ayrı bir konudur ve tarafların sorumluluğundadır. Büyük tutarları elden nakit taşımak yerine banka havalesi ya da güvenli ödeme sistemlerini tercih et. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün "Güvenli Ödeme Sistemi" gibi uygulamaları, satış bedelinin tapu işlemi tamamlanana kadar bloke edilmesini sağlayarak hem alıcıyı hem satıcıyı korur. Bu tür bir sistemi kullanıp kullanmayacağına satış öncesinde karar ver.
Harç ile ilgili örnek senaryo
Bir evi satarken taraflar harcın tamamını alıcının ödemesinde anlaştıysa, bu anlaşmayı satış öncesinde yazılı olarak belirlemek ileride tartışmayı önler. Tapu müdürlüğü yine de her iki tarafın payını ayrı gösterir; alıcı iki payı birden yatırabilir.