İlk saatler: ölüm belgesi ve defin
- Ölüm belgesi: Hastanede gerçekleşen ölümlerde belgeyi hastane düzenler. Evde gerçekleşen ölümde 112 ya da aile hekimi aranır; belediyenin görevli hekimi ya da sağlık ekibi ölümü tespit eder. Şüpheli durumlarda savcılık süreci başlar.
- Defin ruhsatı: Ölüm belgesi düzenlendikten sonra belediyenin mezarlık hizmetleri ya da cenaze hizmetleri birimi defin işlemlerini organize eder. Büyükşehirlerde bu hizmetler genellikle tek numaradan yürütülür.
- Nakil: Cenaze başka bir ile götürülecekse belediye cenaze nakil belgesi düzenler.
İlk günler: nüfus kaydı ve kurum bildirimleri
- Ölüm bildirimi: 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na göre ölüm, sağlık kuruluşu, belediye ya da muhtarlık tarafından nüfus müdürlüğüne bildirilir. Bildirimin yapıldığını birkaç gün sonra e-Devlet'ten ya da nüfus kayıt örneğinden kontrol et.
- SGK cenaze ödeneği: Kanundaki şartları taşıyan sigortalı ya da aylık alan kişilerin ölümünde yakınlarına cenaze ödeneği ödenir. Başvuruyu SGK'ya ya da e-Devlet üzerinden yap.
- Maaşlar: Emekli aylığı ya da maaş alan biri vefat ettiyse ödemeler durdurulur; ölüm tarihinden sonra yatan tutarlar geri alınabilir.
İlk haftalar: miras ve hak sahipliği
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): Noterden ya da gerekirse sulh hukuk mahkemesinden alınır. Bankalar, tapu ve SGK bu belgeyi ister.
- Ölüm aylığı: Eş, çocuklar ve şartları taşıyan anne baba, SGK'ya başvurarak ölüm (dul/yetim) aylığı bağlatabilir. Aylık, başvuruyu izleyen ay başından başlar; başvuruyu geciktirme.
- Banka hesapları: Bankalar ölüm bilgisini alınca hesapları dondurur. Mirasçılık belgesi ve vergi dairesinden alınacak yazıyla hesap mirasçılara ödenir. Kredi ve kredi kartı borçları için bankanın hayat sigortası olup olmadığını sor.
- Vasiyetname: Varsa sulh hukuk mahkemesine teslim edilir.
İlk aylar: vergiler, mallar ve abonelikler
- Veraset ve intikal vergisi beyannamesi: Ölüm Türkiye'de gerçekleştiyse mirasçılar ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde vergi dairesine beyan verir.
- Mirası reddetme: Borçlar malvarlığından fazlaysa ölümü öğrendiğin tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine reddi miras başvurusu yapabilirsin.
- Tapu ve araç: Taşınmazlar tapu müdürlüğünde, araçlar noterde mirasçılar adına intikal ettirilir.
- Abonelikler: Elektrik, su, doğalgaz, internet ve telefon aboneliklerini devret ya da kapat.
- Vergi mükellefiyeti: Vefat eden kişi esnafsa işletmenin kapatılması ya da mirasçılara devri için vergi dairesine bildirim yapılır.
- Diğer: Bireysel emeklilik, hayat sigortası, kiralık kasa ve dernek üyelikleri gibi kayıtları da kontrol et.
Hayat sigortası ve bireysel emeklilik
Vefat eden kişinin kredi kartı ya da kredi borçlarına bağlı hayat sigortası varsa, borç sigorta şirketi tarafından kapatılabilir. Bunun için bankaya ölüm belgesi ve mirasçılık belgesiyle başvurman gerekir. Bireysel emeklilik sistemindeki birikimler ise lehdar olarak belirlenen kişilere ya da yasal mirasçılara ödenir; emeklilik şirketine başvurarak süreci başlatabilirsin. Ayrıca vefat eden kişinin işvereninin yaptırdığı grup hayat sigortası olup olmadığını öğrenmek için işyeriyle iletişime geç.
Dijital hesaplar
E-posta, sosyal medya ve bulut depolama hesapları da göz ardı edilmemeli. Büyük platformların çoğu vefat eden kişinin hesabını kapatma ya da anı hesabına dönüştürme seçenekleri sunar. Bu işlemler için genellikle ölüm belgesi istenir. Otomatik ödemeye bağlı abonelikleri (dijital yayın, üyelikler) kapatmak, gereksiz tahsilatları önler.
Kendine iyi bak
Bu işlemlerin hepsini birkaç günde bitirmek zorunda değilsin. Kanuni süresi olan işlemleri (miras reddi, veraset vergisi beyanı, aylık başvurusu) bir kâğıda tarihleriyle yaz, diğerlerini zamana yay. Aile içinde görev paylaşımı yapmak yükü hafifletir.