İşyeri tescili kimleri ilgilendirir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre hizmet akdiyle (4/a, eski adıyla SSK'lı) en az bir kişi çalıştıran her işveren, işyerini Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmek zorundadır. Bildirim "işyeri bildirgesi" ile yapılır. İşyeri bildirgesi, en geç sigortalı çalıştırmaya başladığın tarihte verilmelidir. Vergi kaydı açıldığında kendi adına çalışan (4/b, eski Bağ-Kur) sigortalılığın genellikle vergi dairesi kaydıyla otomatik başlar; işçi çalıştırmak ise ayrı bir tescil gerektirir.
İşyeri bildirgesi nasıl verilir?
- Vergi kaydını tamamla: İşyerinin vergi dairesinde kaydı ve vergi numarası olmalı.
- Bildirgeyi hazırla: SGK'nın e-Bildirge sistemi üzerinden ya da işyerinin bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü/merkezine başvurarak işyeri bildirgesini doldur.
- Belgeleri ekle: Vergi levhası, kira sözleşmesi ya da tapu, şirketlerde ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri gibi belgeler istenebilir.
- Sicil numarasını al: Tescil tamamlanınca işyerine bir SGK sicil numarası verilir. Bu numarayla e-Bildirge şifresi alırsın.
Çoğu işveren bu işlemi mali müşavir aracılığıyla yaptırır. Mali müşavirle çalışacaksan ona işlem yetkisi vermen gerekir.
İşe giriş bildirgesi
Kanunun 8. maddesine göre çalışan, işe başlamadan önce "sigortalı işe giriş bildirgesi" ile SGK'ya bildirilmelidir. Kural olarak bildirimin en geç işe başlama tarihinden bir gün önce yapılması gerekir; inşaat, tarım ve deneme süresi gibi bazı sektör ve durumlar için kanunda istisnalar vardır. Bildirgeyi e-Bildirge sisteminden verirsin; işe giriş belgesinin bir örneğini çalışana da vermelisin.
Sonraki aylık yükümlülükler
- Aylık prim ve hizmet belgesi: Her ay çalışanların gün ve kazanç bilgileri Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile bildirilir.
- Prim ödemesi: Bildirilen primler kanuni süresinde ödenir; gecikme zammı ve faiz uygulanır.
- İşten çıkış bildirgesi: Çalışan ayrıldığında ayrılış tarihinden itibaren on gün içinde çıkış bildirgesi verilir.
- İş sağlığı ve güvenliği: 6331 sayılı Kanun kapsamında risk değerlendirmesi ve eğitim yükümlülükleri de başlar.
Çalışan olarak sigortanı kontrol et
Bir işe başladıysan e-Devlet'teki "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" hizmetinden işe giriş tarihini ve bildirilen günlerini kontrol edebilirsin. Sigortasız çalıştırıldığını fark edersen ALO 170 hattından bilgi alabilir ve SGK'ya şikâyette bulunabilirsin. Geriye dönük hizmet tespiti için kanuni süreler olduğundan geç kalma.
Sık yapılan hatalar
- Deneme süresinde sigorta yapmamak: Deneme süresi de çalışma süresidir; işçi ilk günden sigortalı olmalıdır.
- Eksik gün bildirmek: Çalışılmayan günleri gerekçe belgesi olmadan eksik bildirmek, denetimde idari para cezasına yol açar.
- Gerçek ücreti düşük göstermek: Asgari ücretle bildirilen ama daha yüksek ücret alan çalışanın emekli aylığı ve tazminatları düşük hesaplanır; işveren de denetimde fark primle karşılaşır.
- Çıkış bildirgesini geciktirmek: Ayrılan çalışanın çıkışı zamanında verilmezse işsizlik ödeneği başvurusu gecikebilir.
- Yanlış meslek kodu: Meslek kodu, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ve bazı teşvikleri etkiler.
Teşviklerden haberdar ol
Devlet, belirli gruplardan işçi çalıştıran ya da ilk kez istihdam sağlayan işverenlere prim teşvikleri uygular. Genç, kadın, engelli ya da İŞKUR kayıtlı işsiz istihdamında farklı teşvikler bulunabilir. Teşviklerden yararlanmanın ön şartı genellikle prim borcunun olmaması ve bildirgelerin zamanında verilmesidir. Mali müşavirinle teşvik kontrolünü her yeni işe alımda yapmanı öneririz.