Tohum mu, fide mi?
Salatalık hem doğrudan toprağa tohum ekilerek hem de fideyle yetiştirilebilir. Kökleri hassas olduğu için şaşırtmayı (yer değiştirmeyi) sevmez; fide kullanıyorsan kökleri bozmadan dikmeye özen göster. Tohumları, toprak ısındıktan ve don tehlikesi geçtikten sonra 2-3 cm derinliğe, her ocağa birkaç tohum olacak şekilde ek. Çimlenen fidelerden en güçlüsünü bırak.
Yer ve toprak
- Günde en az 6-8 saat güneş alan, rüzgârdan korunaklı bir yer seç.
- Toprak organik maddece zengin, gevşek ve süzek olmalı. Dikimden önce kompost karıştır.
- Saksıda yetiştirmek için derin ve geniş (en az 20 litre) saksı kullan; balkon için kısa boylu ya da "mini" çeşitler daha uygundur.
Tırmandırma
Salatalık bitkisi sülükleriyle tutunarak tırmanır. Yere yayılmak yerine bir file, kafes ya da ip üzerinde dikine büyütmek; yer kazandırır, havalanmayı artırarak mantar hastalıklarını azaltır, meyvelerin düz ve temiz olmasını sağlar ve hasadı kolaylaştırır. Destek sistemini dikimle birlikte kur ve ilk günlerde sürgünleri desteğe yönlendir.
Sulama
Salatalığın büyük kısmı sudur ve meyve döneminde bol su ister. Toprak sürekli eşit nemli kalmalı. Düzensiz sulama ve kuraklık stresi meyvelerin acılaşmasının ve şekil bozukluğunun başlıca nedenlerindendir. Sabah saatlerinde, yaprakları ıslatmadan dibe sula. Sıcak yaz günlerinde saksıdaki salatalık günde iki kez su isteyebilir. Malç toprağın nemini korur.
Gübreleme
Salatalık hızlı büyüdüğü için besin ihtiyacı yüksektir. Dikimden önce toprağa karıştırılan kompostun yanında, meyve döneminde dengeli ya da potasyumu yüksek bir gübre düzenli aralıklarla verilebilir. Ürün etiketine uy.
Sık görülen sorunlar
- Külleme: Yapraklarda beyaz, un serpilmiş gibi bir tabaka. Sıcak-kuru günler ve nemli geceler arasındaki geçişlerde artar. Havalanmayı artır, hastalıklı yaprakları uzaklaştır; gerekirse uygun bir ürün için ziraat uzmanına danış.
- Acı meyve: Kuraklık, aşırı sıcak ve düzensiz sulama acılığı artırır. Acılık genellikle kabuk ve sap tarafında yoğundur.
- Çiçek var ama meyve yok: Salatalıkta erkek ve dişi çiçekler ayrıdır; ilk açan çiçekler çoğunlukla erkektir. Dişi çiçeğin altında küçük bir salatalık taslağı bulunur. Tozlaşma için arıların gelmesi gerekir; balkonda tozlaşma sorunu varsa partenokarpik (tozlaşma gerektirmeyen) çeşitleri tercih edebilirsin.
- Yaprak sararması: Besin eksikliği, aşırı sulama ya da hastalık olabilir.
- Zararlılar: Yaprak biti, kırmızı örümcek ve beyaz sinek görülebilir; yaprak altlarını düzenli kontrol et.
Hasat
Salatalıkları sık ve genç topla. Bitki üzerinde iri ve sararmış meyve bırakmak yeni meyve oluşumunu yavaşlatır. Meyveyi koparırken sapını bıçak ya da makasla kes; çekip koparmak gövdeye zarar verebilir. Yoğun dönemde her gün ya da iki günde bir hasat gerekebilir.
Balkon için öneriler
Balkonda salatalık yetiştirirken saksının arkasına bir ip ya da file ger ve sürgünleri yukarı yönlendir. Rüzgârlı katlarda yapraklar zarar görebileceği için korunaklı bir köşe seç. Arıların az geldiği yüksek katlarda tozlaşma gerektirmeyen çeşitler daha iyi sonuç verir. Sıcak öğle saatlerinde yaprakların hafifçe sarkması normaldir; akşam toparlanmıyorsa sulamayı artır.