Genel ihtiyaçlar
- Işık: Aromatik bitkilerin çoğu günde en az 4-6 saat güneş ister. Güney ya da batıya bakan pencere önleri ve balkonlar idealdir.
- Saksı: Drenaj delikli saksı kullan. Naneyi diğer bitkilerle aynı saksıya dikme; hızla yayılıp diğerlerini bastırır.
- Toprak: Süzek bir saksı toprağı yeterlidir. Akdeniz kökenli kekik, biberiye ve adaçayı için perlit ya da kum ekleyerek süzekliği artır.
- Hasat: Düzenli hasat bitkinin gürleşmesini sağlar. Dalların ucundan, bir yaprak çiftinin hemen üzerinden kes.
Bitki bitki
Nane
Nemli toprağı sever ve yarı gölgeye de dayanır. Köklerle hızla yayıldığı için kendi saksısında yetiştir. Marketten aldığın bir demet nanenin dallarını suya koyarsan birkaç gün içinde köklenir ve saksıya dikebilirsin. Çiçeklenmeye başlayınca yapraklar aromasını kaybetmeye başlar; çiçek tomurcuklarını kesmek yaprak üretimini sürdürür.
Fesleğen
Sıcağı ve güneşi çok sever, soğuğa dayanıksızdır. Toprağı hafif nemli tut ama su birikmesine izin verme. Uç sürgünleri düzenli olarak koparmak bitkiyi gür hale getirir; çiçek dallarını hemen kesersen yaprak verimi artar. Sabah sulamak ve yaprakları ıslatmamak mantar hastalıklarını azaltır.
Maydanoz
Tohumu yavaş çimlenir; ekimden önce tohumları bir gece suda bekletmek çimlenmeyi hızlandırabilir. Derin bir saksıyı sever, toprak sürekli hafif nemli kalmalı. Dış yapraklardan başlayarak hasat et; ortadaki genç yapraklar bitkinin büyümeye devam etmesini sağlar.
Dereotu
Kökleri derine indiği için şaşırtmayı sevmez; tohumu doğrudan saksıya ek. Serin mevsimlerde daha iyi gelişir, sıcakta hızla çiçeğe kalkar. Birkaç hafta arayla ekim yapmak sürekli taze dereotu sağlar.
Kekik
Bol güneş ve süzek toprak ister, fazla sudan hoşlanmaz. Toprak tamamen kuruduğunda sula. Çiçeklenmeden önce hasat edilen kekik daha aromalıdır. Çok yıllıktır; uygun koşullarda yıllarca yaşar.
Biberiye
Akdeniz bitkisidir; güneşi, süzek toprağı ve seyrek sulamayı sever. Saksıda kökleri tamamen kurumamalı ama su birikmesi de kök çürüklüğüne yol açar. Soğuk bölgelerde kışın aydınlık ve serin bir iç mekâna alınması önerilir.
Roka
Hızlı büyür; ekimden birkaç hafta sonra hasat edilebilir. Serin hava sever, sıcakta acılaşır ve çiçeğe kalkar. Sık aralıklarla ekim yaparak sürekli ürün alabilirsin.
Kurutma ve saklama
Nane, kekik ve biberiye gibi bitkileri küçük demetler halinde bağlayıp gölgede, havadar bir yerde baş aşağı asarak kurutabilirsin. Tamamen kuruyan yaprakları ağzı sıkı kapanan kavanozlarda sakla. Fesleğen ve maydanoz kurutulduğunda aromasının bir kısmını kaybeder; doğranıp az suyla buz kalıplarında dondurmak daha iyi bir saklama yöntemidir.
Birlikte yetiştirme
Kekik, biberiye ve adaçayı gibi az su seven Akdeniz bitkilerini aynı saksıda yetiştirebilirsin. Fesleğen, maydanoz ve dereotu ise daha düzenli nem ister; bunları ayrı bir saksıda bir araya getirmek bakımı kolaylaştırır. Nane her zaman kendi saksısında kalmalı. Uzun bir balkon saksısı, mutfak penceresi önü için pratik bir küçük bahçe olur.