Biber türleri
Ev bahçelerinde sivri biber, çarliston, dolmalık, kapya, sus biberi ve acı biber türleri yaygın olarak yetiştirilir. Bakım ihtiyaçları benzerdir; acı biberler genellikle sıcağa daha dayanıklıdır ve saksıda daha kolay yetişir. Bölgene uygun çeşitleri yerel fideciden seçmek başarı şansını artırır.
Dikim zamanı ve yer
- Biber domatesten bile daha fazla sıcak ister. Fideleri gece sıcaklıkları belirgin şekilde ısındıktan sonra dışarı dik; erken dikilen biber soğukta durgunlaşır.
- Günde en az 6-8 saat güneş alan, rüzgârdan korunaklı bir yer seç.
- Toprak süzek ve organik maddece zengin olmalı; dikimden önce kompost ya da yanmış gübre karıştır.
- Saksıda her bitki için en az 10-15 litrelik bir saksı kullan.
- Bitkiler arasında yaklaşık 30-50 cm mesafe bırak.
Sulama
Biberin kökleri yüzeye yakındır; toprak sürekli hafif nemli olmalı ama su birikmemeli. Toprağın üst birkaç santimi kuruduğunda sula. Aşırı su köklerin çürümesine, aşırı kuraklık çiçek ve meyve dökümüne yol açar. Sabah sulamak ve yaprakları ıslatmamak mantar hastalıklarını azaltır. Malç kullanmak toprak nemini dengeler.
Gübreleme
Çiçeklenme başladığında potasyum ve fosfor içeriği dengeli bir gübre meyve tutumunu destekler. Fazla azot bitkinin yaprak yapıp az meyve vermesine yol açar. Ürün etiketindeki doza uy; "daha fazlası daha iyi" düşüncesi kökleri yakabilir.
Destek
Meyve yükü arttığında biber dalları kırılabilir. Özellikle iri meyveli dolmalık ve kapya biberlerde bitkinin yanına küçük bir kazık çakıp gövdeyi gevşekçe bağlamak işe yarar. Rüzgârlı balkonlarda destek daha da önemlidir.
Sık görülen sorunlar
- Çiçek dökümü: Aşırı sıcak (özellikle gece sıcaklıkları çok yüksekse), soğuk, düzensiz sulama ya da yetersiz tozlaşma. Sulamayı düzenle, en sıcak günlerde öğle saatlerinde hafif gölge sağla.
- Yaprak kıvrılması: Yaprak biti, akar ya da aşırı sıcak olabilir. Yaprakların alt yüzünü kontrol et.
- Meyvede güneş yanığı: Yaprak örtüsü az olan bitkilerde meyvede açık renkli, kâğıt gibi lekeler oluşur. Yaprakları gereksiz yere koparma.
- Çiçek burnu çürüklüğü: Domateste olduğu gibi düzensiz sulamayla ilişkilidir.
- Bitkinin durgun kalması: Erken dikim, soğuk toprak ya da yetersiz güneş.
Hasat
Biberler yeşil hâldeyken de, tam olgunlaşıp renk değiştirdiklerinde de (kırmızı, sarı, turuncu) toplanabilir. Yeşil toplamak bitkinin daha fazla meyve vermesini teşvik eder; tam olgun biberler ise daha tatlı ve aromalıdır. Meyveyi koparırken dalı kırmamak için makas kullan. Acı biber toplarken eldiven takmak ve ellerini gözlerine değdirmemek iyi olur.
Kışa hazırlık
Biber aslında çok yıllık bir bitkidir. Saksıdaki acı biberleri sonbaharda budayıp aydınlık ve serin bir iç mekâna alarak kışı geçirtmek mümkündür; bir sonraki yıl daha erken ürün verebilir.
Tohumdan biber
Biber tohumu ılık ortamda çimlenir ve fide olması domatese göre daha uzun sürer. Tohumları dikimden birkaç hafta önce viyollere ek, toprağı nemli tut ve aydınlık, ılık bir yerde beklet. Fideler birkaç gerçek yaprak çıkardığında, dışarı dikmeden önce birkaç gün gündüzleri dışarıda tutarak havaya alıştır.