Eller Nasıl Doğru Yıkanır? Adım Adım El Yıkama ve Ne Zaman Yıkanmalı

Elleri doğru yıkamak için ellerini akan suyla ıslat, tüm yüzeyleri kaplayacak kadar sabun al ve avuç içleri, el sırtları, parmak araları, başparmaklar, tırnak uçları ve bileklerini en az 20 saniye boyunca ov. Ardından bol suyla durulayıp temiz bir havlu veya kâğıt havluyla kurula. Sabun ve su bulunmadığında en az %60 alkol içeren el dezenfektanı kullanılabilir.

El yıkama, bulaşıcı hastalıklara karşı en basit ve en etkili korunma yöntemlerinden biridir. Ancak hızlıca suya tutulan eller, sanıldığı kadar temizlenmez. Doğru teknik ve yeterli süre, farkı yaratan iki unsurdur.

Adım adım doğru el yıkama

Dünya Sağlık Örgütünün önerdiği adımlar şöyledir:

  1. Ellerini ıslat. Akan, temiz suyla ellerini ıslat.
  2. Sabun al. Tüm el yüzeylerini kaplayacak kadar sabun kullan.
  3. Avuç içlerini ov. Avuç içlerini birbirine sürterek köpürtün.
  4. El sırtlarını ov. Sağ avucunla sol elinin sırtını, parmaklar iç içe geçecek şekilde ov; sonra el değiştir.
  5. Parmak aralarını temizle. Avuç içleri karşılıklıyken parmaklarını birbirine geçirerek ov.
  6. Parmak sırtlarını ov. Parmaklarını kenetleyip parmak sırtlarını karşı avuca sürt.
  7. Başparmakları unutma. Her başparmağı diğer elinin avucuyla kavrayıp döndürerek ov.
  8. Tırnak uçlarını temizle. Parmak uçlarını karşı avucunda dairesel hareketlerle ov.
  9. Bilekleri ov.
  10. Durula. Elini akan suyun altında iyice durula.
  11. Kurula. Temiz bir havlu veya tek kullanımlık kâğıt havluyla kurula.
  12. Musluğu kâğıt havluyla kapat. Özellikle ortak kullanılan lavabolarda temiz ellerin yeniden kirlenmesini önler.

Süre: Sabunla ovma en az 20 saniye, tüm işlem yaklaşık 40–60 saniye sürmelidir.

Eller ne zaman yıkanmalı?

  • Yemek hazırlamadan önce, sırasında ve sonrasında
  • Yemek yemeden önce
  • Tuvaleti kullandıktan sonra
  • Bebek bezi değiştirdikten veya tuvalet kullanan bir çocuğa yardım ettikten sonra
  • Burnunu sildikten, öksürdükten veya hapşırdıktan sonra
  • Hasta birine bakmadan önce ve sonra
  • Çiğ et, tavuk, balık veya yumurtaya dokunduktan sonra
  • Hayvanlara, hayvan yemine veya dışkısına dokunduktan sonra
  • Çöpe dokunduktan sonra
  • Dışarıdan eve geldiğinde

Mutfakta hijyen, gıda güvenliğinin de temelidir. Yemeklerin güvenle saklanması için pişmiş yemek saklama rehberimize göz atabilirsin.

El dezenfektanı ne zaman kullanılır?

Sabun ve suya ulaşamadığında en az %60 alkol içeren bir el dezenfektanı kullanabilirsin:

  • Ellerinin tamamını kaplayacak kadar ürün al.
  • Ürün tamamen kuruyana kadar, yaklaşık 20 saniye boyunca tüm el yüzeylerini ov.
  • Ellerini kurulama veya silme; ürünün kendiliğinden kurumasını bekle.

Eller gözle görülür şekilde kirli veya yağlıysa dezenfektan yeterli değildir; mutlaka sabun ve suyla yıka.

Sık yapılan hatalar

  • Sadece avuç içlerini ovup başparmak, parmak arası ve tırnakları atlamak
  • 20 saniyeden kısa süre yıkamak
  • Ellerini yıkadıktan sonra ıslak bırakmak veya kirli bir havluyla kurulamak
  • Yüzük ve saatleri çıkarmadan yıkamak; altlarında kalan alan temizlenmez

Düzenli el yıkama, kaliteli uyku ve yeterli sıvı alımıyla birlikte günlük sağlıklı yaşam alışkanlıklarının parçasıdır.

Sebze ve meyveleri doğru yıkamak için sebze meyve yıkama rehberimize bakabilirsin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Belirtilerin sürüyor ya da ağırlaşıyorsa hekime başvur.

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü – Sağlık hizmetlerinde el hijyeni kılavuzu; ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) – El yıkama

Sık sorulan sorular

Eller kaç saniye yıkanmalı?

Sabunla ovma süresi en az 20 saniye olmalıdır. Dünya Sağlık Örgütü, ıslatma ve kurulama dahil tüm el yıkama işleminin yaklaşık 40–60 saniye sürmesini önerir. İki kez 'İyi ki doğdun' şarkısını söylemek yaklaşık 20 saniyedir.

Sıcak su soğuk sudan daha mı temizler?

Mikropların uzaklaştırılmasında asıl etkili olan sabun ve ovma hareketidir. Su sıcaklığının temizlik üzerinde belirgin bir fark yarattığı gösterilmemiştir. Rahat ettiğin sıcaklıkta su kullanabilirsin.

Antibakteriyel sabun gerekli mi?

Ev ortamında günlük kullanım için sıradan sabun ve suyla yapılan doğru el yıkama yeterlidir. Antibakteriyel sabunların ev kullanımında sıradan sabundan üstün olduğu gösterilmemiştir.

El dezenfektanı sabunun yerini tutar mı?

Hayır. Alkol bazlı el dezenfektanları birçok mikrobu azaltır; ancak eller gözle görülür şekilde kirli veya yağlıysa etkili olmaz ve bazı mikroplara karşı sabun kadar etkili değildir. Mümkün olduğunda sabun ve su tercih edilmelidir.

Islak eller neden önemlidir?

Islak eller mikropları kuru ellere göre daha kolay taşır. Bu nedenle elleri yıkadıktan sonra temiz bir havlu veya kâğıt havluyla iyice kurulamak, el yıkamanın önemli bir parçasıdır.

← Tüm rehberler