El yıkama, bulaşıcı hastalıklara karşı en basit ve en etkili korunma yöntemlerinden biridir. Ancak hızlıca suya tutulan eller, sanıldığı kadar temizlenmez. Doğru teknik ve yeterli süre, farkı yaratan iki unsurdur.
Adım adım doğru el yıkama
Dünya Sağlık Örgütünün önerdiği adımlar şöyledir:
- Ellerini ıslat. Akan, temiz suyla ellerini ıslat.
- Sabun al. Tüm el yüzeylerini kaplayacak kadar sabun kullan.
- Avuç içlerini ov. Avuç içlerini birbirine sürterek köpürtün.
- El sırtlarını ov. Sağ avucunla sol elinin sırtını, parmaklar iç içe geçecek şekilde ov; sonra el değiştir.
- Parmak aralarını temizle. Avuç içleri karşılıklıyken parmaklarını birbirine geçirerek ov.
- Parmak sırtlarını ov. Parmaklarını kenetleyip parmak sırtlarını karşı avuca sürt.
- Başparmakları unutma. Her başparmağı diğer elinin avucuyla kavrayıp döndürerek ov.
- Tırnak uçlarını temizle. Parmak uçlarını karşı avucunda dairesel hareketlerle ov.
- Bilekleri ov.
- Durula. Elini akan suyun altında iyice durula.
- Kurula. Temiz bir havlu veya tek kullanımlık kâğıt havluyla kurula.
- Musluğu kâğıt havluyla kapat. Özellikle ortak kullanılan lavabolarda temiz ellerin yeniden kirlenmesini önler.
Süre: Sabunla ovma en az 20 saniye, tüm işlem yaklaşık 40–60 saniye sürmelidir.
Eller ne zaman yıkanmalı?
- Yemek hazırlamadan önce, sırasında ve sonrasında
- Yemek yemeden önce
- Tuvaleti kullandıktan sonra
- Bebek bezi değiştirdikten veya tuvalet kullanan bir çocuğa yardım ettikten sonra
- Burnunu sildikten, öksürdükten veya hapşırdıktan sonra
- Hasta birine bakmadan önce ve sonra
- Çiğ et, tavuk, balık veya yumurtaya dokunduktan sonra
- Hayvanlara, hayvan yemine veya dışkısına dokunduktan sonra
- Çöpe dokunduktan sonra
- Dışarıdan eve geldiğinde
Mutfakta hijyen, gıda güvenliğinin de temelidir. Yemeklerin güvenle saklanması için pişmiş yemek saklama rehberimize göz atabilirsin.
El dezenfektanı ne zaman kullanılır?
Sabun ve suya ulaşamadığında en az %60 alkol içeren bir el dezenfektanı kullanabilirsin:
- Ellerinin tamamını kaplayacak kadar ürün al.
- Ürün tamamen kuruyana kadar, yaklaşık 20 saniye boyunca tüm el yüzeylerini ov.
- Ellerini kurulama veya silme; ürünün kendiliğinden kurumasını bekle.
Eller gözle görülür şekilde kirli veya yağlıysa dezenfektan yeterli değildir; mutlaka sabun ve suyla yıka.
Sık yapılan hatalar
- Sadece avuç içlerini ovup başparmak, parmak arası ve tırnakları atlamak
- 20 saniyeden kısa süre yıkamak
- Ellerini yıkadıktan sonra ıslak bırakmak veya kirli bir havluyla kurulamak
- Yüzük ve saatleri çıkarmadan yıkamak; altlarında kalan alan temizlenmez
Düzenli el yıkama, kaliteli uyku ve yeterli sıvı alımıyla birlikte günlük sağlıklı yaşam alışkanlıklarının parçasıdır.
Sebze ve meyveleri doğru yıkamak için sebze meyve yıkama rehberimize bakabilirsin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Belirtilerin sürüyor ya da ağırlaşıyorsa hekime başvur.