Uykusuzluğa Ne İyi Gelir? Uyku Düzenini Düzelten 10 Alışkanlık

Uykusuzluğa en iyi gelen şey düzenli bir uyku alışkanlığıdır: Her gün, hafta sonları dahil, aynı saatte yatıp kalk, öğleden sonra kafeinden, akşam alkol ve ağır yemekten kaçın, yatmadan önceki bir saatte ekranları kapat ve yatak odasını karanlık, sessiz ve serin tut. 20 dakika içinde uyuyamazsan yataktan kalkıp loş ışıkta sakin bir şey yap ve uykun gelince geri dön. Uykusuzluk haftada üç geceden fazla ve üç aydan uzun sürüyorsa hekime başvur; en etkili tedavi uykusuzluk için bilişsel davranışçı terapidir.

Uykuya dalmakta zorlanmak, gece sık uyanmak veya sabah çok erken uyanıp tekrar uyuyamamak çok yaygındır. Çoğu durumda alışkanlıkları düzenlemek belirgin fayda sağlar.

Uyku düzenini düzelten 10 alışkanlık

  1. Her gün aynı saatte kalk — hafta sonları dahil. Uyanma saati, uyku düzeninin çapasıdır.
  2. Yalnızca uykun geldiğinde yat.
  3. Yatağı yalnızca uyku için kullan: Yatakta telefon, dizi ve iş yapma.
  4. 20 dakika kuralı: Uyuyamazsan kalk, loş ışıkta kitap okumak gibi sakin bir şey yap, uykun gelince dön.
  5. Kafeini sınırla: Öğleden sonra kahve, çay, kola ve enerji içeceğinden kaçın.
  6. Akşam alkol ve ağır yemekten kaçın: Alkol uykuya daldırsa da gecenin ikinci yarısında uykuyu böler.
  7. Ekranları kapat: Yatmadan önceki bir saatte telefon ve tableti bırak.
  8. Gün ışığına çık: Sabah saatlerinde gün ışığı biyolojik saati düzenler.
  9. Düzenli hareket et; yoğun egzersizi yatmaya yakın saatlere bırakma.
  10. Yatak odasını düzenle: Karanlık, sessiz ve serin bir ortam.

Zihin susmuyorsa

  • Yatmadan önce yapılacakları ve kafanı meşgul eden düşünceleri bir kâğıda yazın.
  • Yavaş nefes egzersizi yap: 4 saniye nefes al, 6 saniyede ver.
  • Saate bakma; saati görmeyeceğin yere çevir.

Stres uykunu etkiliyorsa stres nasıl azaltılır rehberimize bak.

Ne zaman hekime başvurmalı?

  • Uykusuzluk haftada üç geceden fazla, üç aydan uzun sürüyorsa
  • Gündüz işlerini belirgin şekilde etkiliyorsa
  • Horlama, uykuda nefes durması, bacaklarda huzursuzluk varsa
  • Depresyon veya kaygı belirtileri eşlik ediyorsa

Uyku ilaçlarını hekim önerisi olmadan kullanma. Kronik uykusuzlukta ilk tercih edilen tedavi, uykusuzluk için bilişsel davranışçı terapidir (BDT-U).

Kaynak: NHS – Uykusuzluk (insomnia); Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi – Sağlıklı uyku alışkanlıkları

Sık sorulan sorular

Ilık süt veya bitki çayı uykuya yardımcı olur mu?

Kafeinsiz ılık bir içecek, yatmadan önceki sakinleştirici rutinin bir parçası olarak bazı kişilere iyi gelebilir. Ancak bunların uykusuzluğu tedavi ettiğine dair güçlü bir kanıt yoktur ve gece tuvalete kalkmamak için miktarı az tut.

Melatonin kullanmalı mıyım?

Melatonin jet lag gibi belirli durumlarda kısa süreli faydalı olabilir; kronik uykusuzlukta etkisi sınırlıdır. Türkiye’de melatonin içeren ürünleri kullanmadan önce hekimine veya eczacına danış.

Gündüz uyumak gece uykusunu bozar mı?

Uzun veya akşamüstü yapılan gündüz uykuları gece uykuya dalmayı zorlaştırabilir. Şekerleme gerekiyorsa öğleden önce veya öğleden hemen sonra 20–30 dakikayla sınırla.

← Tüm rehberler