Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesine (EFSA) göre sağlıklı yetişkinler için günlük protein önerisi vücut ağırlığının kilogramı başına yaklaşık 0,83 gramdır. Buna göre 70 kg ağırlığındaki bir yetişkinin günde yaklaşık 58 gram proteine ihtiyacı vardır. Gebelik ve emzirme döneminde ihtiyaç artar; düzenli ve yoğun antrenman yapanlarda ve yaşlılarda daha yüksek miktarlar önerilebilir. Böbrek hastaları protein miktarını hekimleriyle belirlemelidir.
Protein; kasların, enzimlerin, hormonların ve bağışıklık hücrelerinin yapı taşıdır. Vücut proteini depolayamadığı için her gün besinlerle alınması gerekir.
Kilo başına ne kadar protein gerekir?
EFSA, sağlıklı yetişkinler için kilogram başına günde 0,83 gram protein önerir. Hesaplamak için kilonu bu sayıyla çarpman yeterlidir:
| Vücut ağırlığı |
Günlük protein (yaklaşık) |
| 50 kg |
42 g |
| 60 kg |
50 g |
| 70 kg |
58 g |
| 80 kg |
66 g |
| 90 kg |
75 g |
Bu değer, sağlıklı yetişkinlerin büyük çoğunluğunun ihtiyacını karşılayacak şekilde belirlenmiştir.
İhtiyacın arttığı durumlar
- Gebelik ve emzirme: Bebeğin gelişimi için ek protein gerekir; miktarı hekimin veya diyetisyeninle belirle.
- Yaşlılık: Kas kaybını yavaşlatmak için bazı uzmanlar yaşlılarda kilogram başına 1,0–1,2 gram aralığını önerir.
- Düzenli ve yoğun egzersiz: Kuvvet ve dayanıklılık sporcularında ihtiyaç artabilir.
İyi protein kaynakları
- Hayvansal: Yumurta, yoğurt, süt, peynir, balık, tavuk ve kırmızı et.
- Bitkisel: Mercimek, nohut, kuru fasulye, soya, bulgur ve yulaf gibi tam tahıllar, ceviz ve badem gibi kuruyemişler.
Proteini gün içindeki öğünlere dağıtmak, tek öğünde almaktan daha dengeli bir yaklaşımdır. Toplam enerji ihtiyacını merak ediyorsan kalori ihtiyacı hesaplayıcısını kullanabilirsin.
Kimler hekime danışmalı?
Böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı veya metabolik bir hastalığı olanlar protein miktarını mutlaka hekim veya diyetisyenle belirlemelidir.
Kaynak: EFSA – Protein için diyet referans değerleri hakkında bilimsel görüş (2012); Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu – The Nutrition Source: Protein
Sık sorulan sorular
Bir yumurtada kaç gram protein var?
Orta boy bir yumurta (yaklaşık 50 g) yaklaşık 6 gram protein içerir. Proteinin bir kısmı akında, bir kısmı sarısındadır.
Fazla protein almak zararlı mı?
Sağlıklı yetişkinlerde EFSA, önerinin iki katına kadar protein alımının güvenli olduğunu belirtir. Daha yüksek miktarlar için yeterli veri yoktur. Böbrek hastalığı olanlarda fazla protein zararlı olabileceği için miktar hekim tarafından belirlenir.
Bitkisel beslenenler yeterli protein alabilir mi?
Evet. Mercimek, nohut, fasulye, soya, tam tahıllar, kuruyemiş ve tohumlar iyi protein kaynaklarıdır. Gün içinde farklı bitkisel kaynakları birlikte tüketmek amino asit dengesini iyileştirir.
Protein tozu kullanmak gerekli mi?
Çoğu kişi ihtiyacını normal besinlerle karşılayabilir. Protein tozu yalnızca beslenmeyle yeterli protein alınamadığı durumlarda pratik bir seçenektir.