Şirket türleri
- Şahıs şirketi: Tek bir gerçek kişiye ait işletmedir. Kuruluşu hızlı ve masrafı düşüktür; ancak işletmenin borçlarından sahibi tüm kişisel malvarlığıyla sorumludur. Kazanç gelir vergisine tabidir.
- Limited şirket: Bir ya da daha fazla ortakla kurulabilir. Ortakların sorumluluğu kural olarak taahhüt ettikleri sermayeyle sınırlıdır; ancak kamu borçlarında ortakların da sorumlu tutulabileceği durumlar vardır. Kazanç kurumlar vergisine tabidir.
- Anonim şirket: Büyük ölçekli yatırımlar, çok sayıda ortak ve ileride halka açılma gibi hedefler için tercih edilir. Kurumsal yapısı daha kapsamlıdır.
Asgari sermaye
Türk Ticaret Kanunu'ndaki asgari sermaye tutarları, 25 Kasım 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile artırıldı. 1 Ocak 2024'ten itibaren limited şirketlerde asgari esas sermaye 50.000 TL, anonim şirketlerde 250.000 TL'dir. Şahıs şirketlerinde sermaye şartı yoktur. Bu tutarlar yeniden değiştirilebildiği için kuruluş öncesinde güncel durumu ticaret sicil müdürlüğünden teyit etmek gerekir.
Kuruluş adımları
Şahıs şirketinde süreç, vergi dairesine işe başlama bildirimiyle başlar; bugün bu işlem büyük ölçüde e-Devlet ve Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden yapılabilir. Esnaf ve sanatkâr ya da tacir olmana göre ilgili odaya veya sicile kayıt da gerekir. Limited ve anonim şirketlerde ise ana sözleşme MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden hazırlanır, kurucular imzalarını ticaret sicil müdürlüğünde ya da noterde onaylatır, sermayenin gereken kısmı bankaya yatırılır ve tescil sonrasında vergi kaydı açılır. Kuruluşun ardından muhasebe kayıtları için bir mali müşavirle çalışmak çoğu işletme için pratikte kaçınılmazdır.
İşyeri SGK tescili
İlk çalışanını işe alacak işverenin, SGK'ya işyeri bildirgesi vermesi ve çalışan için işe giriş bildirgesini en geç çalışan işe başlamadan önce düzenlemesi gerekir. Geç ya da eksik bildirim idari para cezasına yol açar. Bu sürecin ayrıntılarını işyeri SGK tescili rehberinde adım adım bulabilirsin.
Hangi türü seçmeliyim?
Tek başına, düşük maliyetle ve küçük ölçekte başlıyorsan şahıs şirketi çoğu zaman yeterlidir. Ortaklı bir yapı, sorumluluğun sınırlandırılması ya da kazanç arttıkça vergi planlaması önem kazanıyorsa limited şirket daha uygun olabilir. Kesin kararı; beklenen ciro, ortak sayısı ve faaliyet alanını birlikte değerlendirerek bir mali müşavirle vermek en sağlıklısıdır.