Hibe ve Devlet Desteği Rehberi: Programlar ve Başvuru Mantığı

Türkiye'de girişimcilere, işletmelere, çiftçilere ve öğrencilere yönelik çok sayıda destek programı var. Önemli olan hangi kapının sana uygun olduğunu bilmek.

Hibe ile diğer destekler arasındaki fark

Hibe, şartları yerine getirildiğinde geri ödenmeyen destektir. Geri ödemeli destek ise faizsiz ya da düşük maliyetli bir finansmandır ve belirli bir sürede iade edilir. Bunların yanında vergi ve sigorta primi indirimleri, faiz desteği ve eğitim programları gibi dolaylı destekler de vardır. Çoğu programda destek proje bütçesinin tamamını değil bir bölümünü karşılar; kalan kısmı başvuru sahibinin kendisi koyar. Buna eş finansman denir.

Başlıca destek veren kurumlar

  • KOSGEB: Küçük ve orta büyüklükteki işletmelere ve girişimcilere yönelik girişimcilik, Ar-Ge ve büyüme programları yürütür.
  • TÜBİTAK: Sanayi Ar-Ge projeleri, girişimciliğe yönelik BiGG programı ile öğrenci ve araştırmacılara yönelik proje ve burs programları vardır.
  • Kalkınma ajansları: Türkiye'de 26 kalkınma ajansı bulunur. Her biri kendi bölgesindeki işletme, kooperatif, belediye ve sivil toplum kuruluşlarına mali destek çağrıları açar.
  • Tarım destekleri: Tarım ve Orman Bakanlığı ile Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) üreticilere ve kırsal yatırımlara yönelik programlar yürütür.
  • AB programları: Horizon Avrupa ve Erasmus+ gibi programlara Türkiye'den de başvuru yapılabilir.

Başvuru süreci nasıl işler?

Destekler çoğunlukla "çağrı" usulüyle açılır: kurum programın amacını, kimlerin başvurabileceğini, bütçe sınırlarını ve son başvuru tarihini ilan eder. Başvuruların büyük bölümü kurumların çevrim içi sistemleri üzerinden yapılır ve proje fikri, bütçe ve uygulama planı istenir. Değerlendirmeden sonra sözleşme imzalanır, harcamalar belgelenerek destek ödenir. Çağrılar yıl içinde farklı dönemlerde açılıp kapandığı için takvimi düzenli takip etmek gerekir. Hangi programa uyduğunu kestiremiyorsan birkaç soruyla eleme yapan hibe uygunluk testi ilk adım için kullanışlıdır.

Dikkat edilmesi gerekenler

Resmî kurumlar başvuru için ücret almaz. "Hibe garantisi" vaat edip peşin para isteyen kişi ve sayfalara karşı dikkatli ol. Danışmanlık hizmeti almak serbesttir; ama sonucu kimse garanti edemez. Programın kendi duyurusunu ve başvuru kılavuzunu mutlaka kurumun resmî sitesinden oku. Desteğin hangi harcamaları karşıladığını, belgelendirme kurallarını ve geri ödeme koşullarını sözleşme öncesinde iyice anlamak, sonradan sürprizle karşılaşmanı önler.

Sık sorulan sorular

Hibe geri ödenir mi?

Hibe, programın şartlarına uyulduğu sürece geri ödenmez. Şartlara uyulmazsa ya da harcamalar belgelenemezse destek geri istenebilir. Geri ödemeli destekler ise baştan iade edilmek üzere verilir.

Şirketim yoksa destek alabilir miyim?

Bazı programlar girişimcilik eğitimi almış ya da işletme kurma aşamasındaki kişilere açıktır. Öğrencilere ve araştırmacılara yönelik programlar da vardır. Her çağrının kimlere açık olduğu kendi duyurusunda yazar.

Kalkınma ajansı destekleri her ilde aynı mı?

Hayır. Her ajans kendi bölgesinin önceliklerine göre çağrı açar; bu yüzden program, bütçe ve tarihler bölgeden bölgeye değişir.

Destek başvurusu için ücret ödenir mi?

Resmî kurumlar başvuru için ücret almaz. Ücret karşılığı hibe garantisi veren teklifler şüphelidir.

Destek tutarının tamamı peşin mi ödenir?

Çoğu programda ödeme, harcamaların belgelenmesinden sonra yapılır. Bazı programlarda ön ödeme imkânı da olabilir; kural her programın kılavuzunda belirtilir.

← Tüm rehberler