Hafıza Nasıl Güçlendirilir? Bilimsel Olarak Desteklenen 8 Alışkanlık
Hafızayı güçlendirmenin en etkili yolları düzenli ve yeterli uyumak, haftada en az 150 dakika fiziksel aktivite yapmak, öğrendiklerini kendini test ederek ve aralıklı tekrarla pekiştirmek, tek işe odaklanmak ve sosyal olarak aktif kalmaktır. Kan basıncı, kan şekeri ve işitme sorunlarını kontrol altında tutmak da beyin sağlığını korur. Unutkanlık günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa hekime başvur.
Hafıza tek başına doğuştan gelen sabit bir yetenek değildir; yaşam alışkanlıkları ve öğrenme yöntemleri tarafından güçlü biçimde etkilenir.
Hafızayı güçlendiren 8 alışkanlık
- Yeterli uyu. Öğrenilen bilgiler uyku sırasında pekiştirilir.
- Hareket et. Düzenli fiziksel aktivite beyne giden kan akışını artırır. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinlere haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aktivite önerir.
- Kendini test et. Bilgiyi tekrar okumak yerine hatırlamaya çalışmak kalıcılığı artırır.
- Aralıklı tekrar yap. Tekrarları günlere yayın; aralıklı tekrar rehberimize bak.
- Tek işe odaklan. Dikkat dağınıkken alınan bilgi hafızaya iyi kaydedilmez. Telefon bildirimlerini kapat.
- Bilgiyi anlamlandır. Yeni bilgiyi bildiğin şeylerle ilişkilendir, kendi cümlelerinle özetle veya görselleştir.
- Sosyal ve zihinsel olarak aktif kalın. Arkadaşlarla görüşmek, yeni beceriler öğrenmek ve okumak zihni canlı tutar.
- Sağlığını kontrol altında tut. Yüksek tansiyon, diyabet, işitme kaybı ve depresyon hafızayı olumsuz etkileyebilir.
Günlük hayatta pratik hafıza ipuçları
- Anahtar, cüzdan ve gözlük gibi eşyaları hep aynı yere koy.
- Yapılacakları ve randevuları takvime veya listeye yazın.
- Yeni tanıştığın birinin adını sohbet sırasında birkaç kez kullan.
- Hatırlaman gereken bir şeyi uygulamaya geçir: “Kapıyı kilitledim” diye sesli söylemek gibi.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Unutkanlık giderek artıyorsa, iş ve ev yaşamını zorlaştırıyorsa veya yakınların bu durumu fark ediyorsa bir nöroloji uzmanına başvur. Tiroit sorunları, vitamin eksiklikleri ve bazı ilaçlar gibi tedavi edilebilir nedenler de unutkanlığa yol açabilir.
Kaynak: ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü (NIA) – Bilişsel sağlık ve yaşlı yetişkinler; Dünya Sağlık Örgütü – Bilişsel gerileme ve demans riskini azaltma kılavuzu (2019); Dunlosky J ve ark. Improving Students’ Learning With Effective Learning Techniques. Psychological Science in the Public Interest, 2013
Sık sorulan sorular
Hafıza oyunları ve uygulamaları işe yarar mı?
Beyin egzersizi oyunları genellikle oyunun kendisindeki performansı artırır; ancak bu gelişmenin günlük hayattaki hafızaya ne ölçüde aktarıldığı tartışmalıdır. Yeni bir dil veya müzik aleti öğrenmek gibi zihni zorlayan uğraşlar daha geniş fayda sağlayabilir.
Hafızayı güçlendiren vitamin var mı?
Eksikliği olmayan sağlıklı kişilerde vitamin takviyelerinin hafızayı güçlendirdiği gösterilmemiştir. B12 vitamini eksikliği gibi durumlar unutkanlığa yol açabileceğinden, şikâyetin varsa kan tahlili için hekimine danış.
Unutkanlık ne zaman endişe vericidir?
Yakın zamanda öğrenilen bilgileri sık unutma, aynı soruları tekrar tekrar sorma, bilinen yerlerde kaybolma veya günlük işleri yapmakta zorlanma gibi durumlar bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
← Tüm rehberler