50/30/20 Bütçe Kuralı Nedir? Maaşını Üçe Bölerek Bütçe Yap

50/30/20 kuralı, vergiler sonrası net gelirin yüzde 50’sini zorunlu ihtiyaçlara (kira, faturalar, market, ulaşım, kredi taksitleri), yüzde 30’unu isteklere (dışarıda yemek, eğlence, hobi, alışveriş) ve yüzde 20’sini birikime veya borç kapatmaya ayırmayı öneren basit bir bütçe yöntemidir. Örneğin net geliri 40.000 TL olan biri için bu oran 20.000 TL ihtiyaç, 12.000 TL istek ve 8.000 TL birikim demektir. Oranlar, gelir ve yaşam koşullarına göre esnetilebilir.

Bütçe yapmanın en zor kısmı başlamaktır. 50/30/20 kuralı, harcamaları yüzlerce kaleme ayırmak yerine yalnızca üç gruba bölerek bu işi kolaylaştırır.

Kural nasıl işler?

Pay Grup Örnekler
%50 İhtiyaçlar Kira veya konut kredisi, elektrik-su-doğalgaz, market, ulaşım, sigorta, kredi taksitleri
%30 İstekler Dışarıda yemek, kafe, tatil, eğlence, abonelikler, kıyafet alışverişi
%20 Birikim ve borç Acil durum fonu, birikim, asgarinin üzerindeki borç ödemeleri

Örnek hesaplama

Net aylık gelir 40.000 TL olsun:

  1. İhtiyaçlar: 40.000 × 0,50 = 20.000 TL
  2. İstekler: 40.000 × 0,30 = 12.000 TL
  3. Birikim: 40.000 × 0,20 = 8.000 TL

Adım adım uygulama

  1. Net gelirini belirle: Kesintiler sonrası hesabına yatan tutar.
  2. Son üç ayın harcamalarını gözden geçir: Banka ve kart ekstrelerini üç gruba ayır.
  3. Farkı gör: Hangi grubun hedefin üzerinde olduğunu belirle.
  4. Birikimi otomatikleştir: Maaş günü birikim payını ayrı bir hesaba aktaran talimat ver.
  5. Her ay kontrol et: Bir not defteri, tablo veya bankanın harcama analiz ekranını kullan.

Türkiye koşullarına uyarlama

Yüksek enflasyon ve kira artışlarının olduğu dönemlerde ihtiyaçlar payı yüzde 50’yi kolayca aşabilir. Bu durumda istekler payını azaltarak birikimi korumaya çalış. Fiyat artışlarının bütçeye etkisini anlamak için enflasyon nedir rehberimize bakabilirsin.

Birikimle ilk hedef

Birikim payını önce birkaç aylık giderini karşılayacak bir acil durum fonu oluşturmak için kullan. Yüksek faizli kredi kartı borçların varsa bunları kapatmak da öncelikli olmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel finansal danışmanlık yerine geçmez.

Kaynak: Warren E, Warren Tyagi A. All Your Worth: The Ultimate Lifetime Money Plan. Free Press, 2005; ABD Tüketici Finansal Koruma Bürosu – Bütçe oluşturma araçları

Sık sorulan sorular

İhtiyaçlarım gelirimin yarısından fazlaysa ne yapmalıyım?

Kira ve temel giderlerin yüksek olduğu dönemlerde oranları 60/20/20 veya 70/20/10 gibi uyarlayabilirsin. Önemli olan, küçük de olsa düzenli bir birikim payı ayırmaya devam etmektir.

Kredi kartı borcu hangi gruba girer?

Asgari ödeme ve kredi taksitleri ihtiyaçlar grubuna girer. Asgari tutarın üzerinde yapacağın ek borç ödemeleri ise yüzde 20’lik birikim ve borç kapatma payından karşılanabilir.

Birikimi ayın sonunda mı ayırmalıyım?

Hayır. Maaş yattığı gün birikim payını ayrı bir hesaba otomatik talimatla aktarmak, ay sonunda kalanı biriktirmeye çalışmaktan çok daha etkilidir.

← Tüm rehberler